Porady

Miłość do siebie samego

Andżelika Ossowska 6 min czytania

miłość do siebie
Spis treści
  1. Czym jest miłość do siebie?
  2. Miłość do siebie, samoocena i narcyzm – czym się różnią
  3. Dlaczego ważna jest miłość do siebie?
  4. Akceptacja siebie jako klucz do miłości do siebie
  5. Miłość do siebie a perfekcjonizm
  6. Jak rozwijać miłość do siebie?
  7. Samoakceptacja i jej znaczenie
  8. Miłość do siebie w kontekście relacji
  9. Wpływ dzieciństwa na miłość do siebie
  10. Wyzwania w praktykowaniu miłości do siebie

Miłość do siebie to coś więcej niż modne hasło z mediów społecznościowych. Psychologia opisuje ją jako życzliwy, akceptujący stosunek do samego siebie – także wtedy, gdy popełniamy błędy, ponosimy porażki albo nie spełniamy własnych oczekiwań. Nie chodzi o zachwyt nad sobą ani o przekonanie, że jest się lepszym od innych. Chodzi o to, by traktować siebie tak, jak traktujemy bliską osobę, którą kochamy. Wyjaśniamy, czym jest miłość do siebie, czym różni się od samooceny i narcyzmu oraz jak ją rozwijać.

Czym jest miłość do siebie?

W psychologii najlepiej zbadanym pojęciem bliskim miłości do siebie jest współczucie wobec siebie (ang. self-compassion). Amerykańska psycholożka Kristin Neff (2003) opisała je jako połączenie trzech elementów:

  1. życzliwości wobec siebie – zamiast surowej krytyki, wyrozumiałość i troska,
  2. poczucia wspólnego człowieczeństwa – świadomości, że błędy i cierpienie są częścią życia każdego człowieka, a nie dowodem, że „coś jest ze mną nie tak”,
  3. uważności – zauważania trudnych emocji bez wypierania ich i bez dramatyzowania.

Osoba, która kocha siebie w tym sensie, rozpoznaje swoje potrzeby, dba o granice, szanuje swoje emocje i nie uzależnia poczucia wartości od każdej oceny z zewnątrz.

Miłość do siebie, samoocena i narcyzm – czym się różnią

Wysoka samoocenaWspółczucie wobec siebieNarcyzm
na czym się opieraocena siebie, często w porównaniu z innymiżyczliwość wobec siebie bez porównańpoczucie wyjątkowości i wyższości
przy porażcemoże gwałtownie spaśćpozostaje stabilneobrona, złość, obwinianie innych
stosunek do innychróżnyempatianiska empatia, potrzeba podziwu

Roy Baumeister i współpracownicy (2003) w dużym przeglądzie badań stwierdzili, że wysoka samoocena sama w sobie nie poprawia wyników w szkole czy pracy i nie chroni przed ryzykownymi zachowaniami. Jennifer Crocker i Lora Park (2004) pokazały z kolei, że samoocena uzależniona od sukcesów i opinii innych ma wysoką cenę: lęk przed porażką, stres i niestabilny nastrój. Współczucie wobec siebie daje wiele korzyści samooceny, ale bez tych kosztów.

Dlaczego ważna jest miłość do siebie?

Metaanaliza Angusa MacBetha i Andrew Gumleya (2012) wykazała silny związek między współczuciem wobec siebie a mniejszym nasileniem depresji, lęku i stresu. Co ważne, miłość do siebie nie czyni ludzi leniwymi. Juliana Breines i Serena Chen (2012) w serii eksperymentów pokazały, że osoby zachęcone do życzliwego spojrzenia na własny błąd były bardziej zmotywowane, by go naprawić i więcej się uczyły do testu, niż osoby zachęcone do podbudowania samooceny.

Miłość do siebie ma też znaczenie w relacjach. Osoba, która nie musi ciągle szukać potwierdzenia swojej wartości u partnera, rzadziej trwa w niezdrowych związkach i łatwiej stawia granice.

Akceptacja siebie jako klucz do miłości do siebie

akceptacja siebie

Akceptacja nie oznacza rezygnacji ze zmiany. Oznacza zgodę na to, kim jestem teraz, jako punkt wyjścia. Psycholog Carl Rogers zauważył paradoks: „Kiedy akceptuję siebie takim, jaki jestem, wtedy mogę się zmienić”. Osoby, które walczą z sobą i wstydzą się swoich słabości, często tkwią w miejscu, bo każda próba zmiany zaczyna się od samokrytyki.

Miłość do siebie a perfekcjonizm

Perfekcjonizm to jedna z głównych przeszkód na drodze do życzliwości wobec siebie. Thomas Curran i Andrew Hill (2019) przeanalizowali dane z kilkudziesięciu lat i wykazali, że młodzi ludzie w krajach zachodnich są dziś bardziej perfekcjonistyczni niż poprzednie pokolenia – szczególnie rośnie przekonanie, że inni oczekują od nas doskonałości. Perfekcjonizm wiąże się z większym ryzykiem depresji, zaburzeń lękowych i zaburzeń odżywiania.

Typowe sygnały perfekcjonizmu:

  • żadne osiągnięcie nie wydaje się wystarczające,
  • odkładanie zadań, bo „nie wyjdą idealnie”,
  • silny lęk przed oceną i krytyką,
  • trudność z cieszeniem się z sukcesów.

Jak rozwijać miłość do siebie?

  • Zauważ wewnętrznego krytyka. Zapisz, co mówisz do siebie po porażce. Zapytaj: czy powiedziałabym tak do przyjaciółki?
  • Ćwicz „przerwę współczucia”. Neff proponuje trzy kroki w trudnej chwili: nazwij to, co czujesz („to jest naprawdę trudne”), przypomnij sobie, że inni też tak przeżywają („nie jestem z tym sama”), i powiedz sobie coś życzliwego („mogę być dla siebie łagodna”).
  • Napisz list do siebie z perspektywy kochającego przyjaciela.
  • Dbaj o ciało – sen, ruch, jedzenie, odpoczynek. Troska o siebie to też konkretne działania, a nie tylko myśli.
  • Stawiaj granice. Mówienie „nie” temu, co cię przeciąża, jest wyrazem szacunku do siebie.
  • Doceniaj małe rzeczy. Codzienne zapisywanie trzech rzeczy, z których jesteś zadowolona, pomaga zmienić perspektywę.
  • Ogranicz porównania. Media społecznościowe pokazują wybrane, wyretuszowane fragmenty cudzego życia.

Samodyscyplina nie stoi w sprzeczności z miłością do siebie. Dbanie o swoje zdrowie, cele i rozwój może być wyrazem troski, a nie kary – pod warunkiem, że nie towarzyszy mu ciągła surowość wobec siebie.

Samoakceptacja i jej znaczenie

samoakceptacja

Wiele osób wynosi z domu przekonanie, że myślenie o sobie to egoizm. Tymczasem troska o siebie pozwala lepiej troszczyć się o innych: wypoczęty rodzic ma więcej cierpliwości do dzieci, a osoba, która zna swoje potrzeby, potrafi je jasno komunikować w związku. Psychoterapia – zwłaszcza terapia skoncentrowana na współczuciu (CFT) Paula Gilberta czy terapia poznawczo-behawioralna – może pomóc zmienić surowy sposób myślenia o sobie.

Miłość do siebie w kontekście relacji

Popularne zdanie „nie pokochasz nikogo, dopóki nie pokochasz siebie” jest przesadą – ludzie z niską samooceną też kochają i są kochani. Prawdą jest jednak, że brak życzliwości wobec siebie utrudnia relacje. Osoba, która nie wierzy, że zasługuje na miłość, częściej:

  • toleruje złe traktowanie,
  • szuka ciągłego potwierdzenia uczuć partnera,
  • boi się bliskości lub odrzucenia,
  • wchodzi w związek, by „załatać” poczucie pustki.

Jeśli zastanawiasz się, dlaczego trudno ci zbudować relację, przeczytaj tekst dlaczego jestem sama. O tym, jak wraca się do zdrowego związku po zranieniu, piszemy w artykule nowa miłość na złamane serce, a o fundamentach dobrej relacji – w tekście jak powinien wyglądać związek.

Wpływ dzieciństwa na miłość do siebie

Sposób, w jaki mówimy do siebie, często powtarza głosy z dzieciństwa. Dzieci, które czuły się akceptowane i kochane bezwarunkowo, łatwiej budują w dorosłości życzliwy stosunek do siebie. Te, które słyszały głównie krytykę lub miłość „za coś” (za oceny, grzeczność, sukcesy), częściej mają surowego wewnętrznego krytyka. Badania nad stylem przywiązania pokazują, że bezpieczna więź z opiekunem wiąże się z wyższą samooceną i większym współczuciem wobec siebie w dorosłym życiu. Dobra wiadomość: ten wzorzec można zmieniać przez całe życie.

Wyzwania w praktykowaniu miłości do siebie

  • Opór i poczucie, że to „sztuczne”. Na początku życzliwe słowa do siebie mogą brzmieć obco. To normalne – nowy nawyk wymaga czasu.
  • Obawa przed lenistwem. Wiele osób boi się, że bez samokrytyki przestaną się starać. Badania pokazują coś odwrotnego.
  • Presja otoczenia – wysokie standardy w pracy, w mediach, w rodzinie.
  • Trudne doświadczenia – trauma, przemoc, depresja mogą sprawiać, że miłość do siebie wydaje się niemożliwa. Wtedy warto sięgnąć po pomoc psychologa.

Inspiracją dla wielu kobiet są też osoby, które pomagają budować pewność siebie przez pracę z wyglądem i stylem – na przykład stylistka Beata Syktus, autorka e-booka „Safe Style”. Warto pamiętać, że dbanie o wygląd może wspierać dobre samopoczucie, ale prawdziwa miłość do siebie nie zależy od tego, jak wyglądamy.

Jeśli czujesz, że surowość wobec siebie przechodzi w beznadzieję albo myśli o tym, że lepiej by cię nie było, zadzwoń pod 116 123 (Telefon Zaufania dla Dorosłych) lub 800 70 22 22 (Centrum Wsparcia, całą dobę).

Miłość do siebie nie jest stanem, który osiąga się raz na zawsze. To codzienna praktyka – kolejne chwile, w których wybierasz życzliwość zamiast surowości.